Önce ölçün
Müşterinizin soracağı sorular listelenir: “… için en iyi firma hangisi”, “… nasıl yapılır”, “… fiyatı nedir”. Aynı sorular farklı sistemlerde ve farklı ifadelerle denenir. Markanızın anılıp anılmadığı, doğru tanıtılıp tanıtılmadığı ve hangi kaynakların gösterildiği kaydedilir.
Yanıtlar nereden besleniyor?
Yapay zeka sistemleri markayı yalnızca kendi sitenizden değil, haberlerden, rehberlerden, yorum sitelerinden ve sözlük benzeri sayfalardan öğrenir. Arama özelliği açık sistemlerde gösterilen kaynaklara bakarak hangi sayfaların etkili olduğunu görebilirsiniz.
Eksik ve yanlışları düzeltmek
Yanlış bilgi çoğunlukla eski bir haberden, yanlış yazılmış bir dizin kaydından ya da tutarsız bir kurum tanımından gelir. Kaynağı bulunur, orada düzeltme yapılır; kendi sitenizde de kurumu tek ve net bir sayfada tanımlarsınız.
Markayı anlatan sayfalar
Hakkımızda, uzmanlık, SSS ve ekip sayfalarınız markanın “kimlik kartı”dır. Ne yaptığınızı, kimin için yaptığınızı ve nerede yaptığınızı kısa cümlelerle yazın. Aynı bilgiyi başka sitelerde de aynı şekilde kullanın.
Dış kaynakların rolü
Sektör haberleri, röportajlar, rehber siteleri ve uzman görüşleri markanın bağımsız kaynaklarda anılmasını sağlar. Burada basın çalışması ile SEO çalışması birleşir; haber değeri taşıyan bir konu hem gazeteciye hem yapay zekaya kaynak olur.
Beklenti
Hiçbir sistemde “kesin çıkarsınız” denemez. Hedef, doğru bilgiyi güçlendirmek ve zaman içinde anılma oranınızı izleyerek artırmaktır.
ChatGPT markayı nasıl “bilir”?
ChatGPT iki kaynaktan konuşur: eğitim verisinden öğrendikleri ve web aramasıyla anlık bulduğu sayfalar. Eğitim verisindeki bilgi eski olabilir; arama açıksa güncel kaynaklara bakar. Bir markayı yanlış anlatıyorsa bu iki kaynağın hangisinden geldiği ayrı ayrı incelenir.
Yanlış bilgiyi düzeltmek
Önce yanlışın hangi kaynaktan geldiği bulunur: eski bir haber, tutarsız bir dizin kaydı ya da kendi sitenizdeki belirsiz bir cümle. Sonra o kaynak düzeltilir ya da kendi sitenizde doğru bilgi açık bir sayfada yayımlanır. Doğrudan yapay zekaya “şunu öğren” demek kalıcı çözüm değildir; araçlar kullanıcı geri bildirimini sunar ama sonucu garanti etmez.
Hangi sayfalar gerekli?
Hakkımızda sayfası, hizmet sayfaları, yazar ve uzman sayfaları, iletişim ve künye bilgisi ile sık sorulan sorular. Her birinin ilk paragrafı net bir tanım içermeli: kimiz, ne yapıyoruz, kimin için, nerede. Bu cümleler yapay zekanın markayı anlatırken en kolay alıntıladığı yerlerdir.
Tarayıcılara izin vermek
OpenAI, Anthropic ve Perplexity kendi tarayıcılarını ve bunların robots.txt kurallarına uyduğunu belgelerinde açıklıyor. Aramada görünmek istiyorsanız arama amaçlı tarayıcıları engellememeniz gerekir. Eğitim amaçlı kullanımı sınırlamak ise ayrı bir karardır.
Hangi tarayıcı ne işe yarıyor? Dokümanlara göre
OpenAI’ın dokümanına göre OAI-SearchBot arama içindir; GPTBot üretken yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılabilecek içeriği tarar; ChatGPT-User ise kullanıcının başlattığı eylemler içindir. Her ayar birbirinden bağımsızdır: aramaya izin verip eğitimi engelleyebilirsiniz. OAI-SearchBot’u engelleyen siteler ChatGPT arama yanıtlarında çıkmaz; yalnızca gezinme bağlantısı olarak görünebilir. robots.txt değişikliğinin yansıması yaklaşık 24 saat sürebilir.
Anthropic’in sayfasına göre ClaudeBot model geliştirme için içerik toplar, Claude-SearchBot arama sonuçlarının kalitesi için çalışır, Claude-User ise kullanıcı bir soru sorduğunda siteyi ziyaret eder. Perplexity ise PerplexityBot’un temel modellerin eğitimi için kullanılmadığını, Perplexity-User’ın kullanıcı eylemlerinde genellikle robots.txt kurallarını yok saydığını yazıyor.
Benim önerim
Kuralı bir kez koyup unutmak yerine, her tarayıcı için “görünürlük mü, içerik koruması mı” sorusuna kurumunuz adına net bir cevap veriyorum. Ardından hedef soruları düzenli deneyip sonucu raporluyorum.