Sitenin hukuki durumu neden önce düşünülür?
Haber sitesi kuranların çoğu işe tasarımdan başlar. Oysa önce şu soru sorulmalıdır: Bu yayını kim yapıyor ve kim sorumlu? Site yayına girdikten sonra bu sorunun cevabını aramak hem zaman kaybettirir hem de künyeyi, tasarımı ve kurumsal sayfaları yeniden düzenlemeyi gerektirir.
Haber sitesi, bir blogdan farklı olarak okura “doğru bilgi veriyoruz” sözü verir. Bu söz, arkasında sorumluluk üstlenen bir kişi ya da kurum olduğunu gösteren açık bilgilerle desteklenir.
Küçük yerel yayınlarda sık görülen durum, siteyi kuran kişinin aynı zamanda sahip, editör ve tek yazar olmasıdır. Bu mümkündür; yine de görevlerin ayrı ayrı yazılması, ileride ortak alındığında ya da yayın devredildiğinde karışıklığı önler. Künye bu nedenle bir süs değil, görev tanımıdır.
Basın Kanunu künye ve sorumlu müdür için ne söylüyor?
5187 sayılı Basın Kanunu’nun ilk metninde süreli yayın, belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi basılmış eserler ile haber ajansı yayınları olarak tanımlanır (madde 2). Sahip olmak gerçek kişiler, tüzel kişiler ve kamu kurumları için mümkündür (madde 6). Her süreli yayının en az bir sorumlu müdürü bulunur (madde 5).
Künye maddesinde (madde 4) süreli yayında yönetim yeri, sahibinin ve sorumlu müdürün adları ile yayın türünün belirtilmesi istenir. Sorumlu müdür için yaş, Türkiye’de yerleşim, öğrenim durumu ve ehliyetle ilgili şartlar sayılmıştır.
Önemli not: Bu anlatım kanunun ilk metnine dayanır ve metin basılmış eserler üzerinden kurulmuştur. İnternet haber sitelerini ilgilendiren sonraki değişiklikler, ilgili kurumların uygulamaları ve diğer kanunlar ayrıca incelenmelidir. Güncel metin ilgili kurumdan doğrulanmalıdır.
Burada bir ayrım yapmak gerekir. Kanunda “izin” ya da “kayıt” gibi bir yükümlülük aranıyorsa, bunun cevabı ilgili kurumların güncel düzenlemelerinden alınmalıdır. Bu yazının dayandığı kaynak yalnızca kanun metnidir; resmi başvuru ya da kayıt zorunluluğu gibi konuları buradan çıkarmak doğru olmaz.
Kurulumdan önce hazırlanacak kontrol listesi
Siteyi planlarken şu başlıkların cevabı yazılı hale getirilir:
Yayının sahibi kim: kişi mi, şirket mi, dernek mi? Sorumlu müdür ya da yayın yönetmeni kim? Sitenin yayın türü ve konu kapsamı nedir? Künye, hakkımızda ve iletişim sayfasında hangi bilgiler yer alacak? Yanıt ve düzeltme taleplerini kim, hangi yolla ve ne sürede değerlendirecek? Gizlilik ve çerez metinleri hazır mı?
Bu liste bir avukatla ve gerekirse ilgili kurumla paylaşılarak doğrulanır. Siteyi kuran kişi olarak benim işim bu listeyi tasarıma ve yönetim paneline doğru yerleştirmektir; hukuki görüş vermek avukatın işidir.
Listeyi doldururken gerçekçi olun. Sorumlu müdür olarak yazılan kişi, yayının içeriğinden sorumlu olduğunu bilmeli ve panele gerçekten erişebilmelidir. İsmi yazılıp yayından habersiz bırakılan bir sorumlu, hem kendisi hem site için risk oluşturur.
Listeyi yazılı tutmak ayrıca iş birliği kolaylığı sağlar. Tasarımcı, geliştirici ve avukat aynı belgeye bakarak çalışır; kim neyi yapıyor sorusu baştan yanıtlanmış olur.
Künye sayfası okura ne kazandırır?
Künye yalnızca bir yükümlülük değildir, aynı zamanda güven işaretidir. Okur ve arama motoru, yayının arkasındaki insanları görmek ister. Sahip, yayın yönetmeni, editör kadrosu ve ulaşım bilgisi gibi unsurlar tek sayfada toplanırsa site daha ciddi görünür.
Künye sayfasına site genelinden bağlantı verilmesi, alt bilgi alanında kalıcı olarak durması ve her haberde yazar adının görünmesi iyi bir uygulamadır.
Künye sayfasında sitenin yönetim yeri ve ulaşılabilir bir iletişim yolu bulunması da iyi uygulamadır. Okur bir hata gördüğünde nereye yazacağını bilmelidir. Düzeltme taleplerini toplayan tek bir yöntem belirlenmesi, taleplerin kaybolmasını önler.
Teknik altyapı hangi kararlara göre seçilir?
Hukuki çerçeve netleşince teknik kararlar kolaylaşır. Günlük kaç haber girileceği, kaç kişinin aynı anda panelde çalışacağı, haber arşivinin ne kadar büyüyeceği ve reklam alanlarının nasıl kullanılacağı altyapıyı belirler.
WordPress bu işte yaygın bir seçimdir; çünkü editör rolleri, kategoriler ve zamanlanmış yayın hazır gelir. Ancak hazır bir tema kurmak yeterli değildir. Hız, mobil okunabilirlik, haber şeması ve arşiv yapısı baştan planlanır. Böylece site büyüdükçe yavaşlamaz.
Yayına başlamadan önce sitenin akışı örnek haberlerle denenir. On beş kadar haberlik bir deneme arşivi, kategori yapısının ve ana sayfa düzeninin işleyip işlemediğini gösterir. Sorunlar yayına girmeden görülür.
Son olarak yedekleme düzeni, kullanıcı rolleri ve güvenlik güncellemeleri kurulum kapsamına yazılır. Haber sitesi her gün güncellendiği için yedeksiz çalışmak büyük risktir.