Yapay zeka neden yanlış bilgi verir?
Modeller, eğitim sırasında gördükleri ve arama sırasında bulabildikleri içerikten yanıt kurar. Markanız hakkında az, eski ya da çelişkili bilgi varsa boşlukları tahminle doldurabilir.
Yanıt her soruda yeniden üretildiği için aynı soruya farklı cevaplar gelebilir. Farklı araçlar da farklı kaynaklara bakar. Bir araçta doğru olan, diğerinde yanlış çıkabilir.
Bir örnek düşünün: işletmeniz taşınmış ama eski adres hâlâ iki dizinde ve bir eski haberde duruyor. Yapay zeka bu üç kaynağı görüyor, yeni adresi ise yalnızca sitenizde buluyor. Sonuçta eski adresi verme ihtimali yüksektir.
Burada amaç, yapay zekayı “ikna etmek” değil, ona doğru ve tutarlı kaynak sunmaktır.
Önce yanlışı nasıl kayıt altına alırsınız?
Düzeltmeden önce ölçmek gerekir. Şu adımları izleyin:
Markanızla ilgili soruları farklı araçlarda sorun: “Bu firma ne iş yapar?”, “Nerede?”, “Hangi hizmetleri veriyor?” Yanıtı, tarihi ve varsa gösterilen kaynakları not edin. Doğru ve yanlış cümleleri ayrı listeleyin. Yanlışların hangi bilgiden kaynaklandığını arayın: eski bir haber, tutarsız bir dizin kaydı, rakip bir sayfa ya da kendi sitenizdeki belirsiz bir ifade.
Bu not defteri, hem düzeltme planı hem de sonraki karşılaştırma için temel olur.
Soru setinde hem markanızı doğrudan soran hem de kategori soran sorular olsun. “Şu firma nasıl?” kadar “şu şehirde bu hizmeti kim verir?” sorusunda da markanızın nasıl anıldığını görmek gerekir.
Yanlışı nasıl düzeltirsiniz?
En etkili yol, doğru bilgiyi birden çok güvenilir yerde tutarlı biçimde ortaya koymaktır.
Kendi sitenizde: Hakkımızda, hizmet ve iletişim sayfalarında kısa, açık ve güncel tanımlar yazın. Bilgiler sayfadan sayfaya çelişmesin. Dış kaynaklarda: İşletme profilleri, sektör dizinleri, haber ve söyleşiler, kurumsal sosyal medya hesapları aynı bilgiyi versin. Eski ve yanlış kaynaklarda: Yanlış bilgi başka bir sitedeyse, site sahibinden düzeltme isteyin.
Araçların kendi geri bildirim düğmeleri de vardır. Bunları kullanmak zarar vermez, ancak sonucun kısa sürede değişeceği düşünülmemelidir.
Düzeltme yazarken abartılı ifadelerden kaçının. “En iyi” gibi iddialar yerine, ne yaptığınızı, nerede yaptığınızı ve kimlere hizmet verdiğinizi kısa ve doğrulanabilir cümlelerle yazın. Yapay zekanın alıntılaması kolay olan, net ve olgusal cümlelerdir.
Ciddi ya da hukuki sonuçları olan yanlışlarda
Yanlış bilgi itibarınıza ciddi zarar veriyor ya da kişisel veri içeriyorsa, ilgili aracın destek ve şikâyet yollarını kullanın. Hukuki işlem gerekip gerekmediğini bir avukatla değerlendirin.
Burada verilen çerçeve hukuki görüş değildir; yalnızca iletişim ve içerik tarafını kapsar.
Yanlış bilgi bir kişinin adını ya da özel hayatını ilgilendiriyorsa, kişisel verilerle ilgili haklar da gündeme gelebilir. Bu konuda güncel mevzuat ve başvuru yolları ilgili kurum ve avukat tarafından doğrulanmalıdır.
Her yanlış bilgi hukuki sorun değildir. Çoğu zaman eski ya da eksik bir kaynak yüzündendir. İlk adım yine kaynağı bulmak ve doğru bilgiyi yaygınlaştırmaktır; hukuki yol, ağır ve kasıtlı durumlar için akla gelir.
Düzeltme sonrası izleme
Düzeltme sürekli bir iştir. Aynı soru seti ayda bir tekrar sorulmalı ve yanıtlar karşılaştırılmalıdır. Hangi yanlışın azaldığını, hangisinin sürdüğünü görürsünüz.
Basın ve SEO geçmişimden gördüğüm şu: yapay zekalar markayı çoğu zaman sitenin dışındaki anlatımlardan öğrenir. Bu yüzden basında, söyleşilerde ve dizinlerde doğru ve tutarlı yer almak, kendi sitenizi düzeltmek kadar önemlidir.
İzleme sonuçlarını kısa bir tabloda tutun: tarih, araç, soru, yanıt, doğruluk durumu. Üç aylık bir kayıt, hangi çalışmanın işe yaradığını gösterir.